by Chryzantemy uszczykuje się od wiosny do końca czerwca, gdy młode pędy intensywnie rosną. Pierwszy zabieg najlepiej wykonać po osiągnięciu przez roślinę około 15–20 cm wysokości. Wystarczy usunąć miękki wierzchołek łodygi, aby pobudzić rozwój bocznych gałązek. Dzięki temu chryzantema nie rośnie wyłącznie w górę, lecz tworzy gęstszy, bardziej rozłożysty krzew.
Przy silnie rosnących odmianach zabieg można powtórzyć, ale nie należy robić tego zbyt późno. Chryzantemy potrzebują czasu na wytworzenie nowych pędów i zawiązanie kwiatów. Jeśli nie znasz terminu kwitnienia swojej odmiany, najlepiej zakończyć uszczykiwanie do końca czerwca.
Kiedy uszczykiwać chryzantemy?
Najważniejsza jest wielkość rośliny, a nie konkretna data. Chryzantema powinna mieć kilka dobrze rozwiniętych liści i wyraźnie rosnący wierzchołek. Zwykle odpowiedni moment przypada w maju, choć rośliny wcześniej rozpoczęte pod osłonami mogą nadawać się do uszczykiwania już w kwietniu.
Świeżo posadzonych, niewielkich sadzonek nie trzeba od razu skracać. Lepiej poczekać, aż się ukorzenią i zaczną wypuszczać nowe przyrosty. Jeśli roślina ma zaledwie kilka centymetrów, usunięcie wierzchołka niewiele da, a może jedynie spowolnić jej rozwój.
| Termin | Co robić? |
|---|---|
| Kwiecień–maj | Pierwsze uszczykiwanie młodych roślin o wysokości około 15–20 cm. |
| Maj–czerwiec | Drugie uszczykiwanie, gdy nowe pędy boczne odpowiednio podrosną. |
| Koniec czerwca | Najbezpieczniejszy termin zakończenia zabiegów przy nieznanej odmianie. |
| Początek lipca | Możliwy ostatni zabieg u niektórych późno kwitnących odmian. |
| Sierpień–październik | Nie uszczykuj pędów przygotowujących się do kwitnienia. |
Wczesne chryzantemy, które zakwitają pod koniec lata, trzeba przestać uszczykiwać wcześniej. Odmiany kwitnące w październiku mają nieco więcej czasu na rozkrzewienie. Jeśli jednak na końcach pędów widać już pąki kwiatowe, nie należy ich usuwać.
Jak prawidłowo uszczykiwać chryzantemy?
Do uszczykiwania nie potrzeba sekatora. Miękki koniec młodego pędu można bez problemu oderwać paznokciami. Jeśli łodyga jest już trochę twardsza, wygodniej użyć małych, ostrych nożyczek.
Najlepiej zrobić to w następujący sposób:
- Wybierz pęd długości około 15–20 cm. Powinien być zdrowy, z kilkoma dobrze rozwiniętymi liśćmi.
- Znajdź miejsce tuż nad liśćmi. Po usunięciu wierzchołka na łodydze powinno pozostać przynajmniej kilka zdrowych liści, zwykle około 5–7 lub więcej.
- Usuń miękką końcówkę pędu. Najczęściej wystarczy oderwać ostatnie 1–2 cm wraz z najmłodszymi, nierozwiniętymi listkami.
- Sprawdź pozostałe pędy. Jeśli są podobnie rozwinięte, również możesz usunąć ich wierzchołki. Nie trzeba jednak przycinać krótkich, dopiero wyrastających gałązek.
Nowe rozgałęzienia pojawią się z pąków znajdujących się w kątach liści poniżej miejsca uszczyknięcia. Z jednego długiego pędu mogą rozwinąć się dwa lub więcej bocznych przyrostów, które później również będzie można skrócić.
Nie obrywaj liści pod miejscem cięcia. Roślina potrzebuje ich do dalszego wzrostu. Jeśli chryzantema ma długą łodygę, nie oznacza to również, że trzeba od razu skrócić ją o połowę. Przy prawidłowo rozwijającym się młodym pędzie wystarczy usunięcie samego wierzchołka.
Ile razy uszczykiwać chryzantemy?
W większości przypadków wystarczą dwa zabiegi. Pierwszy pobudza rozwój gałązek bocznych, a drugi pozwala je dodatkowo rozkrzewić. Przy silnie rosnących odmianach można wykonać także trzecie uszczykiwanie, pod warunkiem że nie jest jeszcze za późno.
Po pierwszym zabiegu trzeba poczekać, aż nowe pędy boczne podrosną i wytworzą kilka liści. Zwykle zajmuje to około 2–4 tygodni. Nie ma potrzeby uszczykiwania co kilka dni, ponieważ krótkie, młode przyrosty nie zdążyłyby się prawidłowo rozwinąć.
Jeśli po drugim zabiegu chryzantema jest już gęsta, lepiej zostawić ją w spokoju. Kolejne usuwanie wierzchołków nie musi poprawić jej wyglądu, a może opóźnić kwitnienie.
Nie każdą chryzantemę trzeba uszczykiwać dwa lub trzy razy. Niektóre odmiany rozkrzewiają się naturalnie i już po pierwszym zabiegu tworzą ładną, zwartą roślinę.
Czy można uszczykiwać chryzantemy w lipcu?
Na początku lipca można jeszcze uszczknąć niektóre późno kwitnące odmiany, ale nie jest to termin odpowiedni dla wszystkich chryzantem. Odmiany wczesne mogą już wtedy przygotowywać się do zawiązywania pąków kwiatowych.
Chryzantemy jesienne reagują na długość nocy. Kiedy roślina przechodzi z intensywnego wzrostu do tworzenia kwiatów, usunięcie wierzchołków może opóźnić cały proces. Przy późno kwitnących odmianach problem jest szczególnie istotny, ponieważ kwiaty mogą nie zdążyć się rozwinąć przed pierwszymi silniejszymi przymrozkami.
Dlatego w przydomowej uprawie najlepiej zakończyć uszczykiwanie do końca czerwca. Jeśli znasz odmianę i wiesz, że zakwita późno, możesz nieco wydłużyć ten termin. Nie warto jednak usuwać wierzchołków z pędów, na których zaczynają być widoczne pąki kwiatowe.
Czy uszczykiwać chryzantemy kuliste i doniczkowe?
Chryzantemy kuliste, często określane jako multiflora, zwykle same wytwarzają liczne boczne rozgałęzienia. Dzięki temu rosną w formie zwartej kuli, bez potrzeby częstego przycinania.
Jeśli od wiosny uprawiasz taką chryzantemę i zauważysz kilka pędów wyraźnie dłuższych od pozostałych, możesz usunąć ich końcówki. Nie ma jednak powodu uszczykiwać wszystkich pędów, jeśli roślina jest już gęsta i równomiernie rozrośnięta.
Chryzantemy doniczkowe kupowane we wrześniu i październiku są zazwyczaj przygotowane do kwitnienia. Mają już liczne pąki albo rozwinięte kwiaty, dlatego ich uszczykiwanie nie ma sensu.
Jesienią nie uszczykuj kwitnących chryzantem doniczkowych. Usunięcie wierzchołków oznaczałoby pozbycie się części kwiatów, a roślina nie zdąży już ich zastąpić nowymi.
Co zrobić, jeśli chryzantema jest wysoka i rzadka?
Jeżeli problem zauważysz w maju lub czerwcu, skróć wierzchołki najdłuższych pędów. Gdy łodygi są mocno wyciągnięte, można przyciąć je nieco niżej niż przy zwykłym uszczykiwaniu, ale na każdym pędzie powinno pozostać kilka zdrowych liści i pąków bocznych.
W kolejnych tygodniach z tych pąków zaczną wyrastać nowe gałązki. Warto wtedy zapewnić chryzantemie słoneczne stanowisko. Roślina rosnąca w głębokim cieniu będzie nadal wyciągała pędy w poszukiwaniu światła, nawet jeśli regularnie usuwasz ich końcówki.
Jeśli chryzantema jest już wysoka, ale ma wykształcone pąki kwiatowe, lepiej jej nie ciąć. Długie łodygi można podwiązać do podpór, a formowanie rozpocząć wcześniej w kolejnym sezonie.
Uszczykiwanie a usuwanie pąków kwiatowych – czym się różnią?
Uszczykiwanie służy rozkrzewianiu młodej rośliny. Usuwamy wówczas miękki koniec rosnącego pędu, zanim rozwiną się na nim pąki kwiatowe. Dzięki temu powstają kolejne rozgałęzienia, a chryzantema może później wytworzyć więcej kwiatów.
Innym zabiegiem jest usuwanie bocznych pąków kwiatowych. Stosuje się je przede wszystkim przy chryzantemach wielkokwiatowych, uprawianych na pojedyncze, okazałe kwiaty. Na wybranym pędzie pozostawia się wtedy jeden główny pąk, a pozostałe usuwa, zanim się rozwiną.
Jeśli zależy Ci na chryzantemie obsypanej drobnymi kwiatami, nie usuwaj bocznych pąków. Wystarczy odpowiednio wcześnie uszczykiwać młode pędy, a później pozwolić im zakwitnąć.
