Przycinanie czereśni – kiedy i jak ciąć młode oraz stare drzewa?

Czereśnie najlepiej przycinać latem, po zakończeniu zbiorów, najczęściej w lipcu lub sierpniu. Młode drzewka, których korona dopiero się kształtuje, można ciąć również wiosną, zwykle w kwietniu. U starszych czereśni najważniejsze jest usuwanie gałęzi zagęszczających koronę, ograniczanie wysokości oraz stopniowe zastępowanie starych konarów młodszymi.

Z czereśnią łatwo jednak przesadzić. Po mocnym przycięciu potrafi wypuścić mnóstwo długich, pionowych pędów, które szybko ponownie zagęszczają koronę. Problemem są również duże rany, szczególnie gdy cięcie wykonuje się w chłodną, deszczową pogodę. Dlatego znacznie lepiej co roku usunąć kilka odpowiednio wybranych gałęzi niż raz na kilka lat radykalnie skracać całe drzewo.

Kiedy przycinać czereśnie? Najlepiej po zbiorach

W przypadku dorosłych czereśni najkorzystniejszy termin przypada latem. Po zebraniu owoców dobrze widać, które gałęzie nadmiernie się zagęściły, gdzie rosną silne pionowe pędy i które fragmenty korony wymagają skrócenia.

Letni termin ma jeszcze jedną zaletę. Czereśnie są podatne na choroby drewna i kory, między innymi raka bakteryjnego oraz srebrzystość liści. Cięcie podczas ciepłej, suchej pogody ogranicza ryzyko zakażenia ran w porównaniu z wilgotną jesienią i zimą.

Jeżeli dopiero posadziłeś młodą czereśnię i trzeba rozpocząć formowanie korony, pierwsze cięcie najlepiej wykonać wiosną, po ustąpieniu silnych mrozów. Zazwyczaj będzie to kwiecień.

Najlepiej wybrać dzień bez deszczu, gdy prognoza zapowiada jeszcze przynajmniej dwa dni suchej pogody. Nie wykonuj dużych cięć podczas długotrwałych opadów ani bezpośrednio przed ich nadejściem.

Kiedy ciąć Burlat, Kordię, Reginę i inne odmiany?

Termin zbioru zależy od odmiany i przebiegu pogody. Wczesne czereśnie kończą owocowanie w czerwcu, a późne mogą wisieć na drzewie jeszcze pod koniec lipca.

Nie trzeba biec po sekator dzień po ostatnim zbiorze. Jeśli akurat pada, poczekaj na lepszą pogodę. Ważniejsze są suche warunki niż trzymanie się konkretnej daty.

Jakie gałęzie wycinać z czereśni?

Przed rozpoczęciem cięcia obejdź drzewo dookoła. Spójrz, gdzie gałęzie się krzyżują, które rosną w stronę środka korony i czy górna część nie zacienia całkowicie dolnej. Najpierw wybierz kilka gałęzi, których usunięcie rzeczywiście poprawi układ korony.

Prace najlepiej wykonać w następującej kolejności:

1. Usuń suche, połamane i zamierające gałęzie. Odetnij je przy zdrowym rozgałęzieniu albo u nasady, nie zostawiając martwych kikutów.
2. Wytnij gałęzie, które się krzyżują i ocierają o siebie. Zazwyczaj wystarczy zostawić tę lepiej położoną.
3. Przerzedź środek korony. Usuń część mocnych gałęzi rosnących do wnętrza i zasłaniających światło pozostałym pędom.
4. Ogranicz pionowe wilki. Wytnij te, które rosną gęsto obok siebie lub konkurują z przewodnikiem.
5. Skróć zbyt długie i wysokie konary. Najlepiej do odpowiednio silnego bocznego rozgałęzienia, zamiast ucinać gałąź w przypadkowym miejscu.

Po wycięciu kilku większych gałęzi odejdź od drzewa i przyjrzyj mu się ponownie. Czasami okazuje się, że korona jest już wystarczająco luźna i kolejne cięcia nie mają sensu.

Jak rozpoznać pędy owoconośne czereśni i wilki?

Czereśnia owocuje głównie na krótkopędach, czyli krótkich odgałęzieniach znajdujących się na starszym drewnie. Takie gałązki mogą owocować przez kilka kolejnych sezonów. Łatwo je rozpoznać po niewielkiej długości oraz skupionych blisko siebie pąkach.

Nie wycinaj więc wszystkich krótkich gałązek wyrastających z większych konarów. W ten sposób pozbyłbyś się sporej części miejsc, na których drzewo zawiązuje owoce.

Wilki wyglądają zupełnie inaczej. To długie, silne pędy rosnące zwykle niemal pionowo. Często pojawiają się w miejscach, gdzie wcześniej usunięto grubszą gałąź. W jednym sezonie niektóre potrafią wyrosnąć na ponad metr.

Większość wilków zagęszczających koronę warto usunąć, ale niekoniecznie wszystkie. Jeśli po starej gałęzi pozostała pusta przestrzeń, można zachować dobrze położony młody pęd i wykorzystać go do odnowienia korony.

Jak prawidłowo ciąć gałęzie czereśni?

Przy czereśniach stosuje się przede wszystkim dwa rodzaje cięcia: usuwanie całej gałęzi przy nasadzie oraz skracanie konaru do bocznego rozgałęzienia. W niektórych systemach sadowniczych wykorzystuje się również cięcie na czop, ale ma ono inne zastosowanie.

Wycinanie gałęzi przy nasadzie

Jeżeli chcesz całkowicie usunąć gałąź, tnij tuż poza obrączką. To niewielkie zgrubienie znajdujące się przy połączeniu gałęzi z większym konarem lub pniem.

Nie zostawiaj kilkucentymetrowego kikuta. Nie przecinaj też samej obrączki, próbując uzyskać idealnie płaską powierzchnię pnia. Takie cięcie uszkadza tkanki potrzebne drzewu do stopniowego zarastania rany.

Przy grubszych gałęziach najpierw trzeba odciążyć konar. Wykonaj podcięcie od spodu około 20–30 cm od nasady, następnie odetnij gałąź od góry kilka centymetrów dalej. Dopiero na końcu usuń pozostały fragment przy obrączce. Dzięki temu ciężka gałąź nie oderwie długiego pasa kory.

Skracanie konaru do bocznego rozgałęzienia

To szczególnie przydatny sposób, kiedy czereśnia jest zbyt wysoka albo jeden z konarów za mocno się rozrósł.

Załóżmy, że konar sięga na wysokość 5 m, ale na wysokości około 3,8 m wyrasta z niego zdrowa boczna gałąź skierowana na zewnątrz korony. Jeśli jest dostatecznie mocna, można usunąć fragment konaru znajdujący się za nią.

Najlepiej, żeby pozostawione odgałęzienie miało co najmniej około jednej trzeciej średnicy usuwanego odcinka. Pozwoli to zachować naturalną kontynuację gałęzi i ograniczy ryzyko silnego wyrastania nowych pędów w miejscu cięcia.

Cięcie czereśni na czop – kiedy ma sens?

W sadach prowadzonych określonymi metodami starsze gałęzie owoconośne bywają skracane z pozostawieniem fragmentu drewna długości kilkunastu centymetrów. Z żywych pąków lub pąków śpiących mogą wyrosnąć nowe pędy, które zastąpią starą gałąź.

Nie jest to jednak sposób na każdą czereśnię. Długość czopa, jego położenie i moment cięcia zależą od systemu prowadzenia oraz siły wzrostu drzewa. Na starym drewnie nie zawsze pojawią się odpowiednie przyrosty, a sam czop może z czasem zamrzeć.

Jeśli masz dużą, wieloletnią czereśnię o swobodnej koronie, nie zaczynaj odmładzania od pozostawiania kikutów na wszystkich grubych gałęziach. W takim drzewie znacznie częściej przyda się cięcie na boczne rozgałęzienie.

Jak przycinać młodą czereśnię po posadzeniu?

Najpierw sprawdź, jakie drzewko kupiłeś. Inaczej postępuje się z pojedynczym, nierozgałęzionym pędem, a inaczej z sadzonką mającą już kilka dobrze rozwiniętych gałęzi.

Jednoroczna czereśnia bez bocznych gałęzi

Jeśli chcesz uzyskać niską, swobodną koronę, nierozgałęziony okulant można wiosną skrócić na wysokości około 80–100 cm nad ziemią. Cięcie wykonuje się kilka milimetrów nad zdrowym pąkiem.

W sezonie z pąków poniżej miejsca cięcia wyrosną nowe pędy. Wybierzesz z nich przyszłe konary szkieletowe i ewentualny przewodnik, zależnie od tego, w jakiej formie chcesz prowadzić drzewo.

Nie należy jednak przycinać na tę samą wysokość wszystkich czereśni. Drzewka przygotowane do prowadzenia wąskiego wrzeciona albo innych specjalistycznych form mogą wymagać zupełnie innego postępowania.

Rozgałęziona czereśnia po posadzeniu

Jeśli sadzonka ma już kilka bocznych gałęzi, nie trzeba skracać całego drzewka i zaczynać formowania od początku.

Wybierz zdrowe pędy, które wyrastają w różnych kierunkach i tworzą szerokie kąty z pniem. Przy niewysokiej koronie pierwsze konary można prowadzić od około 60–80 cm nad ziemią, jeśli odpowiada to planowanemu sposobowi formowania.

Usuń gałęzie uszkodzone, bardzo nisko położone oraz pędy konkurujące z przewodnikiem. Jeśli na szczycie drzewka znajdują się dwa mocne, pionowe pędy tworzące ostre rozwidlenie, jeden z nich zwykle trzeba podporządkować lub usunąć.

Dobrze położonych gałęzi nie skracaj bez potrzeby. U czereśni często lepiej poprawić kąt ich wzrostu rozpórką niż pobudzać je do kolejnych silnych przyrostów.

Formowanie czereśni w drugim i trzecim roku

W pierwszych latach warto zdecydować, jaką koronę chcesz uzyskać. Najczęściej wybiera się drzewo z przewodnikiem albo koronę otwartą, z kilkoma głównymi konarami. Nie należy mieszać obu sposobów, ponieważ w jednym pozostawia się główny pionowy pęd, a w drugim środek korony zostaje otwarty.

Korona z przewodnikiem

W tej formie zostawiasz jeden główny pęd rosnący pionowo, a wokół niego rozmieszczasz boczne gałęzie. Dolne konary powinny być dłuższe od wyższych, aby górna część drzewa nie zacieniała dolnej.

W drugim roku usuń konkurentów przewodnika i wybierz odpowiednio rozmieszczone gałęzie boczne. Jeśli rosną zbyt pionowo, można je odgiąć. W trzecim roku usuwa się kolejne pędy, które zagęszczają koronę albo próbują zastąpić przewodnik.

Nie trzeba skracać wszystkich bocznych gałęzi co roku. Dobrze położone pędy mogą pozostać bez cięcia i stopniowo tworzyć krótkopędy owoconośne.

Korona kielichowa

Przy koronie kielichowej pozostawia się zwykle 3–5 głównych konarów skierowanych na zewnątrz. Centralny przewodnik jest usuwany lub ograniczany podczas formowania, dzięki czemu środek korony pozostaje bardziej otwarty.

Konary powinny być rozmieszczone w różnych kierunkach i najlepiej na nieco różnych wysokościach. Jeśli wszystkie wyrastają z jednego miejsca, powstaje słabe rozwidlenie, które może pęknąć pod ciężarem owoców.

W drugim i trzecim roku usuwaj przede wszystkim silne pędy wyrastające pionowo do wnętrza korony. Pozostałe gałęzie prowadź tak, aby nie nakładały się na siebie i miały dostęp do światła.

Jak obniżyć wysoką czereśnię?

Duże czereśnie na silnie rosnących podkładkach potrafią osiągać 5–8 m wysokości, a nawet więcej. Zbieranie owoców staje się wtedy trudne, a najwyższe konary często zacieniają niższe partie drzewa.

Najgorszym rozwiązaniem jest obcięcie wszystkich gałęzi na jednej wysokości. Jeśli drzewo ma 6 m, a zetniesz je równo na 3 m, pozostawisz duże rany i pobudzisz czereśnię do wypuszczania licznych, silnych przyrostów.

Lepiej wybrać najwyższy konar i znaleźć na nim mocne boczne rozgałęzienie położone niżej. Usuń fragment konaru za tym rozgałęzieniem. Kolejne wysokie gałęzie ograniczysz w następnych sezonach, obserwując reakcję drzewa.

Nie należy też obiecywać sobie, że bardzo wysoka czereśnia na silnej podkładce będzie po jednym cięciu trwałym, trzymetrowym drzewkiem. Jeśli wymagałoby to wycięcia większości grubych konarów, lepiej pogodzić się z nieco większą wysokością albo w przyszłości posadzić nową czereśnię na podkładce ograniczającej wzrost.

Jak odmłodzić starą czereśnię?

Stara, zaniedbana czereśnia często owocuje głównie na obrzeżach korony. Środek jest zacieniony, część gałęzi zamiera, a najwyższe konary rozrastają się coraz dalej od pnia.

Nie próbuj przywracać jej niewielkich rozmiarów podczas jednego cięcia. Usunięcie wielu dużych konarów oznacza rozległe rany, a drzewo zwykle reaguje silnym wzrostem nowych pędów. Lepiej rozłożyć zabieg na kilka sezonów.

Jeśli drzewo ma rozległe ubytki drewna, liczne martwe konary albo pęknięcia dużych rozwidleń, przed cięciem trzeba ocenić jego stan. Nie każdą starą czereśnię opłaca się odmładzać. Przy mocno osłabionym drzewie usuwanie kolejnych dużych gałęzi może przyspieszyć jego zamieranie.

Czy podkładka ma znaczenie przy przycinaniu czereśni?

Tak. Czereśnia szczepiona na czereśni ptasiej rośnie znacznie silniej niż drzewo na podkładce ograniczającej wzrost, na przykład GiSelA 5. Ma to bezpośredni wpływ na docelową wielkość korony i sposób jej prowadzenia.

Jeśli dopiero planujesz zakup, sprawdź nie tylko odmianę, ale również podkładkę. Na niewielkiej działce dużo łatwiej utrzymać drzewo na słabiej rosnącej podkładce niż przez kilkanaście lat walczyć sekatorem z czereśnią, która naturalnie tworzy bardzo wysoką koronę.

Przy drzewach słabiej rosnących trzeba jednak uważać na nadmierne cięcie. Silne usuwanie gałęzi owoconośnych może niepotrzebnie ograniczać plon i zaburzać równowagę drzewa.

Rak bakteryjny i srebrzystość liści – na co uważać podczas cięcia?

Rak bakteryjny może powodować zamieranie fragmentów kory, wycieki gumy i obumieranie gałęzi. Zakażeniu sprzyjają rany oraz wilgotna pogoda. Dlatego większe cięcie czereśni najlepiej wykonywać latem, a nie podczas deszczowej jesieni.

Jeżeli gałąź ma wyraźnie porażoną korę, należy usunąć ją do zdrowego drewna, najlepiej w suchy dzień. Po kontakcie z chorym materiałem oczyść i zdezynfekuj narzędzia przed przejściem do kolejnego drzewa.

Srebrzystość liści jest chorobą wywoływaną przez grzyb Chondrostereum purpureum. Liście na porażonej gałęzi mogą przyjmować srebrzysty odcień, a wewnątrz drewna pojawiają się niekiedy ciemniejsze przebarwienia. Porażone konary z czasem mogą zamierać.

Nie każdy srebrzysty wygląd liści oznacza tę chorobę. Podobne przebarwienia mogą powstawać także wskutek innych uszkodzeń, dlatego warto sprawdzić stan drewna i kory.

Przy rozpoznanej infekcji chore fragmenty należy wyciąć z zapasem zdrowego drewna. Usuniętych porażonych gałęzi nie pozostawiaj pod drzewem. Martwe drewno może być źródłem dalszego rozprzestrzeniania się patogenu.